رابطه هوش هیجانی با رضایت شغلی پرستاران

انتخاب شغل فرایند مبهم و پیچیده‌ای است که به عوامل متعدد بستگی داشته و با مشکلاتی همراه است. انتخاب شغل نیازمند راهنمایی شغلی است. راهنمایی شغلی نوعی راهنمایی است که بدان وسیله به فرد کمک می‌شود تا بر اساس شناخت استعدادها، رغبت‌ها و محدودیت‌ها و نیز نیازهای شغلی جامعه بتواند شغل مناسبی را انتخاب کند و پس از گذراندن دوره‌های آموزشی لازم، به طور موفقیت‌آمیز و رضایت‌بخشی به آن اشتغال ورزد (حاصلی،۱۳۸۲).

 چون اکثریت مردم بایستی در زندگی شغلی را برگزینند، راهنمایی شغلی برای تمامی افراد ضرورت می‌یابد و هیچ فردی برای گزینش شغل مناسب از آن بی‌نیاز نیست. راهنمایی شغلی جریان پویایی است که بدان طریق اطلاعات ضروری درباره ویژگی‌های فردی و دنیای مشاغل در دسترس مراجع قرار می‌گیرد و بر مبنای این اطلاعات فرد تصویر روشن و مشخصی از خود و میزان انطباق ویژگی‌هایش با فرصت‌های شغلی جامعه به دست می‌آورد و با کمک راهنما، اطلاعات حاصل را تجزیه و تحلیل نموده سپس شغل مناسبی را برمی‌گزیند(حاصلی ، ۱۳۸۲).

رضایت شغلی[1] یکی از پیامدهای مهم انتخاب مناسب شغل است. به احتمال قوی خصوصیات فردی در انتخاب شغل و به تبع آن در رضایت شغلی نقش مهمی دارد از این رو اگر بدانیم کدامیک از خصوصیات فردی در این مورد نقش مؤثری دارند، زمینه راهنمایی افراد در راستای شغل مناسب فراهم می‌گردد و این امر مستلزم آگاهی و اطلاع از خصوصیات فردی و شناخت شخصیت افراد است(رضائیان، ۱۳۸۰).

در دهه‌های اخیر شاهد ظهور بی‌سابقه تحقیقات علمی پیرامون مقوله‌های مختلف هیجانها بوده‌ایم‌. سالها تصور می‌شد که هوش افراد (IQ ) موقعیت آنان را در زندگی تعیین می‌کند‌ و تمامی ادارات و مؤسسات علمی برای انتخاب افراد از آزمون استفاده می‌کردند، در این‌ زمینه محققان پی بردند که IQ تنها شامل موفقیت افراد نیست بلکه از هوش هیجانی به عنوان ‌نوع دیگر با هوش بودن که شامل احساسات خود برای تصمیم گیری مناسب در زندگی است استفاده می‌شود و به طور کلی EQ  یک مهارت شغل اجتماعی است و شامل همکاری با سایر مردم، کاربرد احساسات و روابط و توانایی رهبری سایر افراد می‌باشد(گلمن ،۱۳۸۰).

اصطلاح هوش هیجانی برای نخستین بار در مجموعه مقالات جان دی مایر، پیتر سالووی (۱۹۹۵) دیده می‌شود. سپس دانیل گلمن(۱۹۹۵) با انتشار کتاب هوش هیجانی چرا مهمتر از هوش عمومی است،این مقاله پر فروش‌ترین کتاب سال را به خود اختصاص داد. بدین ترتیب این اصطلاح بخشی از زبان روزمره روان شناسی گردید(گلمن ،۱۹۹۵).

هوش هیجانی با شناخت فرد از خویش و دیگران، ارتباط بین فردی و سازگاری و انطباق با محیط در جهت ارضای نیاز خود و انتظارات جامعه وابسته است و به عبارتی هوش هیجانی فرد با مسائل فردی و اجتماعی روزمره سروکار داشته است و پیش بینی کننده موقعیت فرد در زندگی و جامعه است چرا که نشان دهنده عملکرد فرد در موقعیت‌های اضطراری است(رابطه هوش هیجانی با رضایت شغلی پرستاران بارـ اون ۲۰۰۰).

بیان مسئله:

در دهه حاضر که اهمیت و نقش هیجان ها در زندگی مورد بررسی واقع شده است عاملی مرتبط با پیوندهای درون فردی و برون فردی و سازگاری‌های اجتماعی مورد نظر قرار گرفته است. «هوش هیجانی» می تواند ضامن موفقیت فرد در هر یک از بخشهای زندگی باشد با هوش هیجانی یاد می گیریم که چگونه خود را احساس کنیم و چگونه دیگران به احساس های ما واکنش نشان می دهند، چگونه درباره این احساسها فکر کنیم و چگونه از میان واکنش هایمان واکنشی را برگزیده، آرزوها و ترس هایمان را بشناسیم و آنها را بیان  کنیم(یوحنایی شغل ، ۱۳۸۵).

نگرش جدید در ارتباط با هوش و پیشرفت این پیام را دارد که هوش هیجانی نسبت به IQ پیش بینی کننده مطمئن تری برای موفقیت فرد در زندگی و محیط کار می باشد.

درست است که هوش عمومی سهم معناداری برای پیش بینی عملکرد فرد در یک تکلیف شناختی دارد، اما بنای تحقیقات هوش هیجانی، درک هیجان ها و تنظیم آنها در سطح عملکرد شناختی فرد سهم مثبت و مؤثری دارد(یوحنایی، ۱۳۸۵).

بر اساس تحقیقی که در سال ۱۳۷۸ توسط روحانی‌منش در مورد رضایت شغلی و عزت نفس انجام پذیرفت این نتیجه به دست آمد که بین رضایت شغلی و عزت نفس رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

رضایت شغلی یکی از عوامل بسیار مهم در موفقیت شغلی است. رضایت شغلی عاملی است که باعث افزایش کارایی و نیز احساس رضایت فردی می‌گردد. هر کارفرما به نوعی درصدد افزایش رضایت شغلی در کارکنان مؤسسه خود می‌باشد. محققان رضایت شغلی را از دیدگاه‌های گوناگون تعریف و توجیه نموده‌اند

در تحقیقی که توسط میر باقری طباطبائی (۱۳۷۹) با عنوان ارتباط رضایت شغلی با تیپ شخصیتی در بین مهندسان عمران و پزشکان عمومی شهر تهران انجام گردید این نتیجه به دست آمد که موفقیت افراد در محیط اجتماعی به خصوص در محیط کار بستگی به عوامل مختلفی دارد که مطلوب بودن کار و رضایت شغلی از جمله این عوامل است.

در پژوهش دیگری که توسط سمیع‌زاده (۱۳۷۷) با عنوان بررسی رابطه نوع شخصیت و ویژگی‌های فردی دبیران مدارس متوسطه شهر کرمان با رضایت شغلی آنان انجام شد. این نتیجه به دست آمد که بین نوع شخصیت دبیران و رضایت شغلی آنان رابطه وجود دارد.

در پژوهش دیگری که توسط نادری (۱۳۸۰) با عنوان بررسی تفاوت رضایت شغلی در کارکنان سخت‌رو و غیر سخت‌رو دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج انجام شد این نتیجه به دست آمد که بین رضایت شغلی درونی کارکنان سخت‌رو و غیر سخت‌رو تفاوت وجود دارد.

در نهایت در این پژوهش سعی بر این است که بررسی شود که هوش هیجانی چه تاثیری بر رضایت شغلی پرستاران بیمارستان میلاد دارد؟

اهمیت و ضرورت تحقیق:

سالهاست که روانشناسان درصدند تا پاسخی مناسب به سؤالاتی چون چرا برخی از مردم در زندگی شغلی و خانوادگی و تحصیلی خود موفق‌تر و راضی‌تر از دیگرانند و از سلامت روانی بهتری برخوردار هستند که پاسخ به این قبیل سؤالات بر لزوم پژوهش در زمینه مهارت‌های هیجانی تأکید می‌کند، چرا که شواهد بیشماری ثابت کرده‌اند افرادی که هوش هیجانی بالایی دارند و کسانی که احساسات خود را به خوبی شناخته و آن را هدایت می‌کنند و همچنین احساسات دیگران را نیز درک و به طور اثر بخشی با آن برخورد می‌کنند در زمینه‌های مختلف زندگی چون شغلی، تحصیلی و خانوادگی موفق هستند و در زندگی پویا و سرزنده و کارآمدند(آقایار و درآمدی ، ۱۳۸۶).

هوش هیجانی مؤلفه تازه‌ای است که محققان بسیاری همچون موراند (۲۰۰۰) ، ابراهام  (۱۹۹۹) در محیط‌های کاری حرفه‌ای و شغلی و در زمینه توانایی مدیریت در تجارب رهبری و سازماندهی رفتار خود،  ساولف (۱۹۹۷) سیمونز (۱۹۹۷) به کاربرد آن علاقمند شدند و در نتیجه تحقیقات، آنها همگی دریافتند که دامنه تأثیر هوش هیجانی بر جنبه‌های مختلف زندگی بسیار زیاد است کسانی که هوش هیجانی خود را رشد می‌دهند معمولاً در شغل خود موفقند زیرا هوش هیجانی و موفقیت شغلی دست در دست یکدیگر دارند (گنجی، ۱۳۸۴).

اهداف تحقیق

–         بررسی هوش هیجانی در پرستاران

• بررسی میزان رضایت شغلی پرستاران
• بررسی تاثیر هوش هیجانی بر رضایت شغلی در پرستاران
• بررسی تاثیر مولفه های هوش هیجانی (طبق آزمون شات) بر رضایت شغلی پرستاران

متغیرهای تحقیق

متغیر  وابسته : هوش هیجانی

متغیر مستقل: رضایت شغلی

سئوالهای تحقیق:

سئوال ۱ – آیا بین ارزیابی هیجانی و رضایت شغلی ارتباط معنا داری وجود دارد؟

سئوال ۲ – آیا بین ابراز هیجانی و رضایت شغلی ارتباط معنا داری وجود دارد؟

سئوال ۳ – آیا بین تنظیم هیجانی و رضایت شغلی ارتباط معنا داری وجود دارد؟

 فرضیه های تحقیق:

فرضیه ۱ – بین ارزیابی هیجانی و رضایت شغلی ارتباط معنا داری وجود دارد.

فرضیه ۲ – بین ابراز هیجانی و رضایت شغلی ارتباط معنا داری وجود دارد.

فرضیه ۳ – بین تنظیم هیجانی و رضایت شغلی ارتباط معنا داری وجود دارد

تعاریف اصطلاحات تحقیق

رضایت شغلی

تعریف نظری:

رضایت شغلی را عامل روانی قلمداد می‌نمایند و آن را نوعی سازگاری عاطفی با شغل و شرایط اشتغال می‌انگارند(فیشر وهانا ، به نقل از شفیع‌آبادی،۱۳۸۰).

رضایت شغلی مفهومی پیچیده و چند بعدی است و با عوامل روانی، جسمانی و اجتماعی ارتباط دارد (هاپاک، رابطه هوش هیجانی با رضایت شغلی پرستاران به نقل از شفیع‌آبادی، ۱۳۸۰).

تعریف عملیاتی:

منظور از پرسشنامه رضایت شغلی : نمره ای که هر آزمودنی بدست می آورد .

هوش هیجانی :

تعریف نظری:

عبارتست از توانایی درک درست محیط پیرامون فرد خود انگیزی، شناخت و کنترل احساسات خویش بطوری‌که این فرایند بتواند جریان تفکر و ارتباط را تسهیل نماید (مایر و سالووی، ۱۹۹۵).

فردی که از هوش هیجانی بالایی برخوردار است در چهار زمینه شناسایی، کاربرد، فهم ‌و درک و تنظیم هیجانها مهارت دارد (مایر و سالووی، ۱۹۹۳).

هوش هیجانی شامل عناصر درونی و بیرونی است. عناصر درونی شامل میزان خودآگاهی، خودانگاره، احساس استقلال و ظرفیت خودشکوفایی و قاطعیت می‌باشد. عناصر بیرونی، شامل روابط بین فردی ـ سهولت در همدلی و احساس مسئولیت می‌باشد. همچنین هوش هیجانی شامل ظرفیت فرد برای قبول واقعیات، گشودگی به تجربه توانایی حل مشکلات هیجانی، توانایی مقابله با استرس و تکانه‌ها می‌شود (شغل گلمن، ۱۹۹۵).

هوش هیجانی عبارتست از آگاهی از هیجانها و چگونگی اثر گذاری این آگاهی در روابط بین فردی (گلمن، ۱۹۹۵).

[1] – Job satisfaction

فهرست مطالب

فصل اول : کلیات تحقیق

مقدمه

بیان مسئله

اهمیت و ضرورت تحقیق

اهداف تحقیق

متغیرهای تحقیق

سئوالهای تحقیق

فرضیه های تحقیق

تعاریف اصطلاحات تحقیق

فصل دوم : ادبیات و پیشینه تحقیق

مقدمه

شغل

رضایت شغلی

اهمیت رضایت شغلی

عوامل مؤثر در رضایت شغلی

شخصیت

سن

جنسیت

عوامل موقیعتی

آثار و نتایج رضایت شغلی

مدیریت رضایت شغلی

عملکرد و رضایت شغلی

رضایت شغلی و بهره‌وری

منابع رضایت شغلی

نظریه‌های انگیزش شغلی

مفهوم هوش

مفهوم هیجان

هیجان و انگیزش

تعریف هیجان

هوش هیجانی

تاریخچه هوش هیجانی

نظریه های هوش هیجانی

پیشینه

تحقیقات انجام شده درباره موضوع

فصل سوم : روش تحقیق

جامعه آماری

نمونه و روش نمونه گیری

ابزار پژوهش

۱-پرسشنامه هوش هیجانی شات

۲- پرسشنامه رضایت شغلی

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه

آمار توصیفی

آمار استنباطی

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری

نتیجه گیری

پیشنهادات

محدودیت

منابع

پیوست