کارتحقیقی تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده

مجازاتهایی که توسط قانونگذار تعیین شده نه بوسیله شرع، مجازات بازدارنده است جرائمی که مجازات آن با حاکم است عنوان تعزیر را دارد.

تمام جرائمی که نوع و میزان مجازات آنها توسط قانونگذار (حکومت به معنای عام کلمه) تعیین شده است نه شرع، مجازات بازدارنده است. مانند اکثر مجازات‌های مذکور در کتاب پنجم از قانون مجازات اسلامی و این مجازات به لحاظ اینکه نوع و میزان و تعداد آنها از طرف شرع معین نگردیده است مشمول عنوان تعزیر می‌باشند. اما مواردی در قوانین جزائی آمده است که تعیین نوع و میزان مجازات را در اختیار حاکم گذارده است مانند مجازات کسی که کمتر از چهار بار اقرار به زنا کند (موضوع ماده68(۱) قانون مجازات اسلامی). این قبیل موارد فقط داخل در عنوان تعزیر می‌باشند نه مجازات بازدارنده. بنابراین در خصوص ملاک تفکیک مجازاتهای بازدارنده از مجازات تعزیری باید گفت، بین مجازاتهای تعزیری و بازدانده عموم و خصوص مطلق می‌باشد یعنی تعزیر اعم است و مجازاتهای بازدارنده اخص.

به عبارت دیگر با توجه به تعریف مجازات‌های بازدانده در ماده17(۲) قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۰، اکثر مجازاتهای مذکور در کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۷۵ مجازات بازدارنده است. ضمناً تعریف تعزیرات شرعی در تبصره1(۳) ماده2 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب مصوب سال ۱۳۷۸ آمده است. نتیجتاً اصطلاح تعزیر شامل مجازات بازدارنده هم می‌شود، لکن اصطلاح مجازات بازدارنده شامل تعزیرات شرعی نیست و مجازاتهای موضوع قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح ازجمله مجازاتهای بازدارنده و مشمول عنوان مجازاتهای عرفیه به نظر می‌رسد.

نگرشی کلی بر مجازات تعزیری و مجازات بازدارنده

تعزیر مجازاتی با مشخصات ذیل است:

الف ـ دارای حداکثر و حداقل بوده

ب ــ حداکثر آن در قانون معین است و باید به اندازه حد نباشد

ج ــ تعیین حداقل به اختیار قاضی است

تعزیر در ماده ۱۶ قانون مجازات اسلامی؛

“تادیب یا عقوبتی می داند که نوع ومقدار آن در شرع تعیین نشده و به نظر حکم وگذار شده است از قبیل حبس، جزای نقدی و شلاق که میزان آن بایستی کمتر از حد باشد”

مجازات بازدارنده: تمام جرائمی که نوع و میزان مجازات آنهاتوسط قانونگذار ( حکومت به معنی عام کلمه)تعیین شده است نه شرع، مجازات بازدارنده است مانند مجازاتهای مذکور در کتاب پنجم از قانون مجازات اسلامی و این مجازاتها به لحاظ اینکه نوع و میزان و تعدادآنهااز طرف شرع معین نگردیده است ، مشمول عنوان تعزیر نیز می باشند .،از آنجا که مجازاتهای بازدارنده در فقه و در حقوق ما سابقه ندارد ماهیت آن دارای ابهام است لذا در خصوص آن تعابیر مختلفی صورت گرفته و فرضیه های گوناگونی مطرح شده است که مهمترین آن چهار فرضیه به شرح زیر است:

1_مجازات بازدارنده همان تعزیر است که براساس قاعده فقهی (التعزیر بما یراه الحاکم)فقها می توانند نسبت به اعمالی که در شرع گناه محسوب می شود اجرا کنند.

2_مجازات بازدارنده در مقابل رفتار افرادی اعمال میشود که از نظر شرعی و نصوص اولیه مرتکب گناه نشده اند ولی رفتار آنها منجر به اختلال در نظام اجتماعی و ایجاد مفسده عمومی در جامه اسلامی می گردد.

3_مجازات بازدارنده مجازاتی است که قاضی می تواند به عنوان مکمل مجازاتهای تعزیری،مرتکبین جرایم را به آن محکوم کند.

4_مجازات بازدارنده از مصادیق اجرای نهی از منکر است و از باب حسنه تلقی می شود

مجازات بازدارنده در ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی؛

“تادیب یا عقوبتی است که از طرف حکومت به منظور حفظ نظم و مراعات مصلحت اجتماع در قبال تخلف از مقررات و نظامات حکومتی تعیین می گردد از قبیل حبس و جزای نقدی، تعطیل محل کسب و لغو پروانه و محرومیت از حقوق اجتماعی و اقامت در نقطه یا نقاط معین و منع از اقامت در نقطه یا نقاط معینو مانند آن.”

سوالات تحقیق

آیا تفاوتی میان مجازات تعزیری ومجازات بازدارنده میباشد؟!

مجازات تعزیری در مورد آن اعمالی اجرا می گردند که در سوابق فقهی به عنوان فعل حرام مستوجبِ عقوبتِ شرعی تعریف گردیده است و دارای ریشه و سوابق فقهی هستند،به این نوع مجازاتها که نوع و میزان و کیفیت آن در شرع پیش بینی نشده است و به نظر حاکم بستگی دارد تعزیرات می گویند،حرمت هتک حیثیت وآبروی مومن و یا حرمت خیانت امین نسبت به مورد امانت و… تمامی موارد فوق الذکر به عنوان اعمالِ حرام مستوجبِ عقوبتِ اخروی در شرع و سوابق فقهی تعریف گردیده اند.حاکم اسلامی مرتکبین هر یک از این اعمال را می تواند به نظر خودش تعزیر کند که این نوع تعزیرِ حاکم صرفاً از باب تنبیه مرتکب و جلوگیری از تکرار جرم وحفظ نظم و امنیت جامعه اسلامی بوده است و هیچ ارتباطی با عقوبت اخروی مرتکب آن عمل حرام ندارد. تبصره یک ماده2قانون آیین دادرسی کیفری نیز در تعریف مجازات تعزیری این نوع مجازات را به ارتکاب فعل حرام یا ترک واجب محدود کرده است که صراحتاً بر مراتب فوق الذکر دلالت دارد. کارتحقیقی تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده

فهرست

 چکیده و مقدمه

نگرشی کلی بر مجازات تعزیری و مجازات بازدارنده

مجازات بازدارنده در ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی

سوالات تحقیق

تعاریف و توضیح

الف. تعزیرات در قانون مجازات اسلامی

ب. تعریف مجازات بازدارنده

لزوم تفکیک مجازات بازدارنده و مجازات تعزیری

مجازات بزه های موضوع ماده (۵۹۸) قانون مجازات اسلامی؛ تعزیری یا بازدارنده؟

قیاس جرم تصرف غیرقانونی با جرم اختلاس

وجوه تمایز میان مجازات تعزیری با مجازات بازدارنده

– از لحاظ مبنای وضع و تصویب

– از لحاظ هدف

مرور زمان جزایی بردو قسم می باشند

تفاوت و شباهت مجازاتهای بازدارنده،تعزیری وتتمیمی چیست؟

تداخل مجازات بازدارنده و مجازات تعزیرات

ضابطه تفکیک و شناخت مجازات تعزیری از بازدارنده

بیان تفاوت اساسی میان حدود و تعزیرات

منابع