میکروارگانیزم های پروبیوتیک

مقدمه

میکروارگانیسمهای زنده که وقتی در مقادیر مناسب مورد استفاده قرار گیرندتأثیرات سلامتی مفیدی بر میزبان دارا می باشند.

کلمه پروبیوتیک از مفهوم یونانی ” برای زندگی” گرفته شده است. دیگر معانی مشابه آن عبارتند از:

باکتری‌های سلامتی ، سودمندی و دوستدار انسان.  پروبیوتیک‌‌ها، باکتری‌های سودمندی هستند که اثر مفیدی بر سلامتی و تغذیه دارند. این باکتری‌‌ها در اکثر مواد غذایی تخمیری وجود داشته و می‌تواند به مواد غذایی مانند ماست برای ایجاد اثرات سلامت بخشی اضافه گردند.میکروارگانیزم های پروبیوتیک

آنها از انواع باکتری‌های تک سلولی بوده و می‌توانند به سلامتی بشر از چند طریق کمک کنند. کاهش ابتلا به اسهال، بهبود قابلیت هضم لاکتوز، افزایش و تحریک سیستم ایمنی از جمله این موارد هستند.

بیش از ۴۰۰ گونه باکتری در دستگاه گوارش انسان وجود دارد که اغلب آن‌‌ها باکتری‌های مفید هستند و اثرات سلامتی‌بخش برای بدن ما دارند و بعضی از آن‌‌ها نیز مضر هستند و ایجاد ناراحتی‌هایی از قبیل نفخ، یبوست و اسهال می‌کنند. مصرف باکتری‌های مفید سبب تولید اسید‌های آلی و کاهش pH و ممانعت از فعالیت باکتری‌‌های بیماریزا می‌شوند و اغلب از فیبر‌‌ها برای این کار استفاده می‌کنند.

در طی دهه ۱۹۶۰ به جهت مقابله با استفاده وسیع از آنتی‌بیوتیک‌‌‌ها و اثرات جانبی آن‌‌ها در حیوانات مزرعه‌‌‌ای، توجه به استفاده از مکمل‌های باکتریایی زنده رو به افزایش گذاشت.

لی‌لی و استیلول برای اولین بار کلمه پروبیوتیک را برای توصیف مواد ترشی از یک موجود تک‌یاخته که رشد موجود دیگری را تحریک می‌نمود ‌‌‌‌به کار بردند.

هوئیس انیت ولد و‌هاونار پروبیوتیک‌‌‌ها را ‌‌‌‌به عنوان یک کشت منفرد یا مخلوطی از ‌‌‌‌میکروارگانیسم ها تعریف نمودند که پس از مصرف توسط انسان یا حیوان با بهبود ویژگی‌های میکروفلور درونی اثرات مفیدی را در میزبان به جای می‌گذارند. این تعریف مفهوم پروبیوتیک‌‌‌ها را به چند طریق متحول ساخت به طوری که فعالیت پروبیوتیک‌‌ها را به میکروفلور دستگاه گوارش محدود نساخته و احتمال عملکرد آنها را در اجتماعات میکروبی دیگر مانند پوست، دستگاه تنفس و دستگاه تناسلی در بر ‌گرفت. اخیراً گروهی از دانشمندان اروپایی پیشنهاد کرده‌اند که بهترین تعریف برای پروبیوتیک‌هایی که به مصرف تغذیه‌ای انسان می‌رسد عبارت است از اجزاء غذایی میکروبی زنده که اثرات سودبخش بر سلامت میزبان دارند .

میکروارگانیزم های پروبیوتیک

ویژگیهای‌ سویه‌های‌ پروبیوتیکی:‌

بیش‌ از بیست‌ ویژگی‌ مختلف‌ برای‌ انتخاب‌ سویه‌های‌ پروبیوتیکی‌ در نظر گرفته‌ شده‌ است‌ ولی‌ بر طبق‌ یک‌ توافق‌ عمومی‌ معیارهای‌ اصلی‌ جهت‌ انتخاب‌ آنها برای‌ مصارف‌ غذایی‌ انسان‌ عبارتند از :

• – منشاء انسانی‌ داشته‌ باشد
• – بیماریزا نباشند
• – در برابر اسید معده‌ و محیط‌ صفرا وی‌ مقاوم‌ باشند
• – قادر به‌ تحمل‌ فرایندهای‌ تکنولوژیکی‌ بوده‌ و در طی‌ دوره‌ سازگاری‌ محصول‌ زنده‌ باقی‌ بمانند.
• – در شرایط‌  in vitro  و  in vivo   به‌ سهولت‌ و به‌ سرعت‌ تکثیر یابند.
• – در برابر آنتی‌ بیوتیکهای‌ متداول‌ مورد استفاده‌ در مواد غذایی‌ مقاوم‌ باشند. میکروارگانیزم های پروبیوتیک
• – توانایی‌ انتقال‌ مواد ژنتیکی‌ به‌ میکروارگانیسم‌های‌ بیماریزا را نداشته‌ باشند. (مثل‌ فاکتورهای‌ مقاومت‌)
• – در طی‌ عبور از دستگاه‌ گوارش‌ زنده‌ مانده‌ و توانایی‌ چسبیدن‌ به‌ دیواره‌ روده‌ را داشته‌ باشند.
• – با تولید مواد ضد میکروبی‌ اثر پادزیستی‌  Antagonistic  در برابر میکروبهای‌ بیماریزا داشته‌ باشند.
• – اثرات‌ مفید و سودبخش‌ آنها بر سلامتی‌ انسان‌ سندیت‌ داشته‌ باشد.

مهمترین مواد تولیدی توسط پروبیوتیک‌‌ها

مواد مترشحه از پروبیوتیک‌‌ها به طور خاص عبارتند از:

• ۱- اسید‌های چرب آزاد کوتاه که برای سلول‌های دیواره روده لازم می‌باشد و سبب رشد سلول‌های سالم روده بزرگ می‌شوند. آن‌ها سبب اسیدی تر شدن محیط روده ‌شد، لذا تاثیر مثبتی در محیط روده می‌گذارند. میکروارگانیزم های پروبیوتیک
• ۲- ویتامین‌‌ها به ویژه ویتامین‌‌های گروه ب و دیگر کوفاکتور‌های ضروری
• ۴- پیش‌ساز‌های هورمونی که ساختار اکثر هورمون‌های طبیعی بدن را تشکیل می‌دهند.
• مواد بازدارنده رشد مانند اسید‌های آلی، آب اکسیژنه و باکتریوسین‌‌ها نیز توسط پروبیوتیک‌‌ها تولید می‌شوند.

عواملی که باعث بی‌تاثیر شدن پروبیوتیک می‌شوند:

• ۱- تغذیه نا سالم، مخصوصاً به عنوان رژیم درمانی و اصلاح هضم
• ۲- هضم ناقص مواد غذایی متفاوت که سبب افزایش ضایعات می‌شود.
• ۳- آنتی‌بیوتیک‌‌های که سبب از بین رفتن درصد قابل توجهی از باکتری‌های سودمند حساس به آنتی‌بیوتیک‌ها می‌شوند.
• ۴- کلرینه کردن آب که برای ضد عفونی آب ‌‌‌‌به کار می‌رود و منجر از بین رفتن باکتری‌های سودمند در روده می‌شوند.
• ۵- اضطراب و استرس‌ عصبی که تاثیر منفی بر روی باکتری‌های پروبیوتیک دارند.

۶- دیگر موارد دارویی از قبیل استروئید‌ها و NSAIDS