شهر نشینی و شهر سازی قبل از اسلام

شهر نشینی و شهر سازی قبل از اسلام

ﺗﺎ ﭘﻴﺶ از ورود ﻣﺎدﻫﺎ و ﭘﺎرﺳﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﻴﻦ اﻳﺮان (ﺣﺪود ﻳﻚ ﻫﺰار ﺳﺎل ﭘﻴﺶ از ﻣﻴﻼد) ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺮان ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ اﻳﻼم ﺑﻮد. ﻛﻬﻨﺘﺮﻳﻦ ﻣﻨﺒﻊ در اﻳﻦ ﺑﺎره ، ﻛﺘﻴﺒﻪ ای اﺳﺖ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻫﺰاره ﺳﻮم ﭘﻴﺶ از ﻣﻴﻼد ﻛﻪ در َﻟﻴﺎن ﺧﻠﻴﺞ ﻓﺎرس ﭘﻴﺪا ﺷﺪه اﺳﺖ و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در ﺑﺎره ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﻼم دارد (ﻣﺠﻴﺪزاده ، ص ۵؛ راﻳﻨﺮ، ص ۳۳۷). ﻗﺪﻳﻤﺘﺮﻳﻦ ﮔﺰارش ﻣﻜﺘﻮب ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮای ﺗﺎرﻳﺨﻲ ـ اﺳﺎﻃﻴﺮی در اوﺳﺘﺎ ، ﺑﻮﻳﮋه در ﻳﺸﺘﻬﺎ ، آﻣﺪه ﻛﻪ اﺳﺎس ﺣﻤﺎﺳﺔ ﭘﻬﻠﻮاﻧﻲ اﻳﺮان در دوره ﻫﺎی ﺑﻌﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ (ﺻﻔﺎ، ص 112ـ113؛ ﻏﺮوی ، ص 76ـ ۸۶ ،۷۷؛ ﻳﺎرﺷﺎﻃﺮ، ۱۳۵۷ ش ، ص ۳۰۱؛ ﻓﺮای ، ص ۳۸). از دوره ﻣﺎدﻫﺎ (۷۰۸ ﻳﺎ ۷۰۱ ـ ۵۵۰ ق م )  ﻫﻴﭻ ﻣﻜﺘﻮﺑﻲ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪه اﺳﺖ .  از زﻣﺎن ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻴﺎن (559ـ330 ق م ) ﻛﺘﻴﺒﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮای ﺗﺎرﻳﺨﻲ ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺘﻴﺒﺔ ﺳﻪ زﺑﺎﻧﺔ دارﻳﻮش اول (ﺣﻚ : ۵۲۲ ـ ۴۸۶ ق م ) در ﺑﻴﺴﺘﻮن ، ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ (دﻳﺎﻛﻮﻧﻮف ، 1357ش ، ص ۱۷). اﻓﺰون ﺑﺮ آن ،ً ﻇﺎﻫﺮا ﻣﺤﻠﻲ وﻳﮋه ﻧﮕﻬﺪاری دﻓﺎﺗﺮ ﺷﺎﻫﻲ در اﻛﺒﺎﺗﺎﻧﻪ (ﻫﻤﺪان )  ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده اﺳﺖ (ﺗﻮرات ، ﻋﺰرا، ۱  :6ـ3)  ﻛﻪ ﻳﻮﻧﺎﻧﻴﺎن ﺑﺮای ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺮاﻧﻴﺎن از اﺳﻨﺎد آﻧﺠﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﺮده اﻧﺪ.

آرﯾﺎیی ها   

ﻋﻠﻞ، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﻬﺎﺟﺮت آرﻳﺎﺋﻴﺎن ﺑﻪ ﻓﻼت اﻳﺮان

در اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ ﭼﻮن درﺑﺎره آرﻳﺎﺋﻴﻬﺎی اوﻟﻴﻪ، اﻃﻼﻋﺎت  ﻣﺴﺘﻨﺪ و ﺟﺎﻣﻊ و ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ در دﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر را از ﻣـآﺧﺬ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺮاﻛﻨﺪهای ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ اﺷﺎرات ﻣﺨﺘﺼﺮ و اﻧﺪﻛﻲ ﺑﺪاﻧﻬﺎ ﻛﺮده   اﺳﺖ، ﮔﺮدآورﻳﻢ، ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﺷﺎﻳﺪ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ در ﻣﻮﺿﻮع   ﺑﻪ ﻧﻈﺮ رﺳﺪ ﻛﻪ از آن ﮔﺮﻳﺰی ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺷﺎﻣﻞ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در ﻣﻮرد اوﺿﺎع ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻓﻼت اﻳﺮان، ﺑﻮﻣﻴﺎن اﻳﺮان ﭘﻴﺶ از آرﻳﺎﺋﻴﻬﺎ، دﻻﺋﻞ و زﻣﺎن ﻣﻬﺎﺟﺮت آرﻳﺎﺋﻴﻬﺎ و ﻣﺴﺎﺋﻞ دﻳﮕﺮی در ﻫﻤﻴﻦ ﺣﻮل و ﺣﻮش ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.

اوﺿﺎع ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻓﻼت اﻳﺮان  

ﺳﺮزﻣﻴﻦ اﻳﺮان ﻣﻨﻄﻘﻪای اﺳﺖ ﺳﻪ ﮔﻮش و ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻴﺎن دو ﻓﺮورﻓﺘﮕﻲ، ﻳﻌﻨﻲ درﻳﺎی ﺧﺰر در ﺷﻤﺎل   و ﺧﻠﻴﺞ ﻓﺎرس درﺟﻨﻮب.  از ﻟﺤﺎظ وﺿﻊ ﻣﻨﻄﻘﻪای ﺣﺎﻟﺘﻲ ﺣﺴﺎس دارد، ﭼﻪ دو ﻗﺴﻤﺖ از آﺳﻴﺎ، ﻳﻌﻨﻲ آﺳﻴﺎی ﻏﺮﺑﻲ و آﺳﻴﺎی ﻣﺮﻛﺰی را ﭼﻮن ﭘﻠﻲ ﺑﻬﻢ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻣﻲدﻫﺪ.  ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﻠﻨﺪ ﺟﻠﮕﻪﻫﺎی آﺳﻴﺎی داﺧﻠﻲ را ﺑﻪ ﺑﻠﻨﺪﻳﻬﺎی آﺳﻴﺎی ﻛﻮﭼﻚ (ﺻﻐﻴﺮ) و اروﭘﺎ وﺻﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ در اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻓﺮاوان و ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ در اﺣﺎﻃﻪ ﻳﻚ رﺷﺘﻪ ﺟﺒﺎل ﻣﻤﺘﺪ ﻗﺮار دارد.  در ﻣﻐﺮب ﻛﻮﻫﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺟﺒﺎل زاﮔﺮس از ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﺗﺎ ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ اﻣﺘﺪاد دارد. شهر نشینی و شهر سازی قبل از اسلام

در ازای اﻳﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ از ﻫﺰار ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺗﺠﺎوز ﻣﻲﻛﻨﺪ و درﺣﺪود دوﻳﺴﺖ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ دارد ﻛﻪ  ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻛﻢ و زﻳﺎد ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﻠﻨﺪی اﻳﻦ ﻛﻮﻫﻬﺎ  از ﻫﺰار ﺗﺎ ﻫﺰار و ﻫﻔﺘﺼﺪ ﻣﺘﺮ ﻣﻲرﺳﺪ. درهﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎری در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺎ درازا و ﭘﻬﻨﺎی ﻣﺘﻔﺎوت وﺟﻮد دارد – از ﭘﻨﺠﺎه ﺗﺎ ﺻﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ درازا و ده ﺗﺎ ﺑﻴﺴﺖ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ – اﻳﻦ درهﻫﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪ دوره ﺗﺎرﻳﺨﻲ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ﺑﻘﺎﻳﺎ و ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪهﻫﺎی ﺟﻨﮕﻞﻫﺎی اﻧﺒﻮه ﮔﺬﺷﺘﻪ در آﻧﻬﺎ آﺷﻜﺎر و ﻫﻮﻳﺪا ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ. اﻣﺎ در ﺷﻤﺎل ﻓﻼت، ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺟﺒﺎل  اﻟﺒﺮز ﻗﺮار دارد ﻛﻪ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﻄﻪ آن ﭘﻨﺞ ﻫﺰار و ﺷﺸﺼﺪ ﻣﺘﺮ اﺳﺖ و دﻣﺎوﻧﺪ ﻧﺎم دارد، ﻛﻪ در اﻣﺘﺪاد ﺳﻮاﺣﻞ ﺟﻨﻮﺑﻲ درﻳﺎی ﺧﺰر اﻣﺘﺪاد دارد.

رﺷﺘﻪ ﻛﻮﻫﻬﺎی اﻟﺒﺮز از ﺟﺎﻧﺐ اﻧﺘﻬﺎی ﻏﺮﺑﻲ ﺑﻪ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن اﻳﺮان ﻣﻲرﺳﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺎﻧﻪ آن درﻳﺎﭼﻪ اروﻣﻴﻪ ﺑﺎ آﺑﻲ ﺷﻮر ﻗﺮار دارد. اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺮﺣﺎﺻﻠﺘﺮﻳﻦ و ﭘﺮﺟﻤﻌﻴﺖﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻓﻼت اﺳﺖ. از ﺑﺴﻴﺎری ﻟﺤﺎظ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻫﻤﻴﺘﻲ ﺷﺎﻳﺎن ﺗﻮﺟﻪ دارد و آن را اﺻﻄﻼﺣﺎ ﺑﺮزخ ﻣﺎدی ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ.

از ﻟﺤﺎظ ﺗﺮدد و رﻓﺖ و آﻣﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ   ﺳﻬﻞ و راﺣﺖ.  اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻧﻴﺰ دارد و زادﮔﺎه ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﺰرگ ﭘﺎرﺳﻲ ﺷﻤﺮده ﻣﻲﺷﻮد، در ﻃﻮل ﺗﺎرﻳﺦ ﺷﺎﻫﺪ وﻗﺎﻳﻊ ﺑﺴﻴﺎری ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺗﺎرﻳﺦ، ﻣﺮﻛﺰ ﭘﺎرﺳﻴﺎن ﻧﺨﺴﺖ از اﻳﻦ ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه ﺑﻮده اﺳﺖ، ﻣﺎدﻫﺎ در اﻳﻨﺠﺎ  اﻗﺎﻣﺖ ﻛﺮدهاﻧﺪ، ﻣﻜﺎﻧﻬﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ از اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ، درهﻫﺎ و ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی دﻳﮕﺮآن، ﻣﺪتﻫﺎ ﻣﺮﻛﺰ اﻗﺎﻣﺖ ﻛﺮدان، ﻣﻐﻮﻻن و ﺗﺮﻛﺎن ﺗﺎﺗﺎر ﺑﻮده اﺳﺖ.

وﻗﺎﻳﻊ ﻣﻬﻢ سلوکیان

۳۳۶    ق . م    اﺳﻜﻨﺪر ﭘﺎدﺷﺎه ﻣﻘﺪوﻧﻴﻪ  ﺗﻮﻟﺪ ۳۵۶ – ﻣﺮگ ۲۳

۳۳۵    ق . م     ﻓﺘﺢ ﻳﻮﻧﺎن

۳۳۴    ق . م     ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ اﻳﺮان – اﺷﻐﺎل ﺑﺨﺶ ﻏﺮﺑﻲ آﺳﻴﺎی ﺻﻐﻴﺮ – ﻓﻴﻨﻴﻘﻴﻪ

۳۳۲    ق . م     ﻓﺘﺢ ﺗﻴﺮوس و ورود ﺑﻪ دره ﺗﻴﻞ

۳۳۱    ق . م     ﻳﻮرش ﺑﻪ ﻓﺮات و ﭘﻴﺮوزی درﺟﻨﮓ ﮔﻮﻛﺎﻣﻼ

۳۳۰    ق . م     اﺳﻜﻨﺪر در ﭘﺎرس  (ﺷﺮوع ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺳﻐﺪ و ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﺎ و ﻫﻨﺪوﻛﺶ)

۳۲۹-۲۸ ق . م    ﺟﻨﮕﻬﺎﻳﻲ در اﻳﺮان و ﺗﻮران ازدواج ﺑﺎ رﺧﺴﺎﻧﻪ

۲۲۷      ق . م     ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﺪ – ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ارﺗﺶ

۳۲۵      ق . م     در ﭘﻨﺠﺎب،  ﺷﻮرش – دﺳﺘﻮر ﺑﺎزﮔﺸﺖ

۳۲۵      ق . م     درﺷﻮش – ازدواج ﻣﻠﻞ

۳۲۳    ق . م     ﻣﺮگ اﺳﻜﻨﺪر

۳۰۱-۳۲۳ ق . م دوره ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎن

۲۵۰    ق . م     ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن ﭘﺎرت و ﺑﺎﺧﺘﺮی [= ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﺎ] را از دﺳﺖ ﻣﻲدﻫﻨﺪ.

سلوکیان از کجا و چگونه آمدند؟

اﺳﻜﻨﺪر و ﺳﭙﺎﻫﻴﺎن اودر ﻛﻤﺘﺮازده ﺳﺎل ﻧﻈﺎم ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﻲ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻲ را ﺑﺮاﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ وﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه دﻳﻮاﻧﺴﺎﻻری ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ را ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از دوﻳﺴﺖ ﺳﺎل ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ داﺷﺖ درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺘﻨﺪ.  ﺑﻪ آﺗﺶ ﻛﺸﻴﺪن ﻛﺎﺧﻬﺎی ﺷﺎﻫﻲ درﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﻴﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻳﻚ ﻋﺼﺮ و آﻏﺎز دورهای ﻧﻮﻳﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ.

ﺗﺒﻠﻴﻐﺎت اواﻳﻞ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﺳﺎﻧﻲ وی را ﻧﺎﺑﻮد ﻛﻨﻨﺪه وﺣﺪت و ﻗﺪرت اﻳﺮان، ﻣﺒﺘﻜﺮ اﻳﺠﺎد “ﻧﻈﺎم ﺷﺎﻫﺎن ﻛﻮﭼﻚ (ﻛﺪگ ﺧﻮداﻳﻪ)”و ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺤﻨﺖ و اﻧﺪوه ﻓﺮاوان ﺑﺮای اﻳﺮان ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ. ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن ﺧﻮد را از ﺳﻼﻟﻪ ﺧﺪای ﻳﻮﻧﺎن آﭘﻮﻟﻮن ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ ﻣﻨﺸﺎء ﻗﺪرﺗﺸﺎن را از ﺑﻌﻞ ﻣﺮدوک ﺧﺪای ﺑﺎﺑﻞ ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ  و اﻳﻦ ﺧﻮد ﻧﺸﺎن از اﺟﺒﺎر ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن در اﺧﺘﻼط ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻳﻮﻧﺎﻧﻴﺎن و ﺷﺮﻗﻴﺎن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺒﻨﺎی اﻋﺘﻘﺎد ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲداد. آﻧﻬﺎ ﺷﺎه و دﻳﮕﺮ ﺧﺪاﻳﺎن ﻳﻮﻧﺎﻧﻲ را ﻣﻲﭘﺮﺳﺘﻴﺪﻧﺪ و ﻣﻘﺎم ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺷﺎه آﻧﻘﺪر ﺑﺎﻻ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﻤﺎم روﺣﺎﻧﻴﻮن را ﺧﻮد او ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲﻧﻤﻮد. شهر نشینی و شهر سازی قبل از اسلام

اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻧﻴﺰ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺗﺮک ﺳﻨﺖ دﻣﻮﻛﺮاﺳﻲ ﺑﺮدهداری ﻳﻮﻧﺎﻧﻲ ﺑﻮده و ﺑﻪ اﺳﺘﺒﺪاد ﺷﺮﻗﻲ ﻛﻪ ﻧﺸﺄت ﮔﺮﻓﺘﻪ از ﻧﻈﺎم ﭘﺪرﺳﺎﻻری ﻗﺒﻴﻠﻪﻫﺎی اﻳﺮاﻧﻲ و اﻛﺜﺮ اﻗﻮام ﺷﺮﻗﻲ ﺑﻮد روی آورده ﺑﻮﻧﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن ﻳﻮﻧﺎﻧﻲاﻻﺻﻞ ﺑﻮده و ﺑﺮای ﻳﻮﻧﺎﻧﻲ ﻛﺮدن ﺳﺎﺧﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺘﺼﺮﻓﻪ ﻛﻮﺷﺶ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ، وﻟﻲ واﻗﻌﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد آﻧﺎن را ﻣﺠﺒﻮر ﻣﻲﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺸﻴﺮهای اﻗﻮام ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮرده روی آورده و ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻋﺸﻴﺮهای را ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.

سیستم سیاسی سلوکیان چگونه بود؟ 

ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺸﻴﺮهای ﺑﻮد وﺷﺎه ﻗﺪرت ﻣﻄﻠﻖ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﺪ، ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ اراﺿﻲ ﻛﺸﻮر ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ او ﺑﻮد و او ﺧﻮد اﻳﻦ زﻣﻴﻦﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺗﺼﺮف را ﺑﻪ ﻫﺮﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮاﺳﺖ واﮔﺬار ﻣﻲﻛﺮد.

اﺳﻜﻨﺪر و ﺳﻠﻮﻛﻴﺎن ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺧﺸﺘﺮﻫﺎ ﻳﺎ ﺳﺎﺗﺮاﭘﻲﻫﺎی، ﻣﺘﻌﺪد را ﻛﻪ در دوره ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻴﺎن ﻣﺮﺳﻮم ﺑﻮد ﺣﻔﻆ ﻛﺮدﻧﺪ.  ﺧﺸﺘﺮﻫﺎی اﻳﺮاﻧﻲ ﺗﺤﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻳﻚ ﻧﺎﻳﺐاﻟﺴﻠﻄﻨﻪ ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﺮف ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﺧﺸﺘﺮﻳﺎونﻫﺎ [ﺳﺎﺗﺮاپﻫﺎ] ﺑﻮد و در اﻛﺒﺎﺗﺎن اﻗﺎﻣﺖ داﺷﺖ ﻗﺮار داده ﺷﺪ.

فهرست مطالب

مقدمه

آرﯾﺎیی ها

ﺑﻮﻣﻴﺎن اﻳﺮان ﭘﻴﺶ از ورود آرﻳﺎﺋﻴﻬﺎ

زﻳﺴﺘﮕﺎه اﺻﻠﻲ، زﻣﺎن و دﻻﺋﻞ ﻣﻬﺎﺟﺮت آرﻳﺎﺋﻴﻬﺎ

ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﻬﺎﺟﺮت آرﻳﺎﺋﻴﺎن

دﻳﺎﻧﺖ اﻳﺮاﻧﻲ ﻫﺎ ﻫﻨﮕﺎم ورود ﺑﻪ ﻓﻼت

زﻧﺪﮔﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و وﺿﻊ ﻃﺒﻘﺎﺗﻲ

اوﺿﺎع اﻗﺘﺼﺎدی و ﺑﺎزرﮔﺎﻧﻲ

پیدایش مفهوم شهر و شهر گرایی در دوران ماد ( قرن ۷ تا9  قبل از میلاد)

خصوصیات مشترک جامعه باستان وسنتی ایرا

دوره های شهر سازی

انواع شهرسازی ایران قبل از اسلام

زﻣﺎنبندی پادشاهی ماد

مادها چه کسانی بودند؟

در کجا مستقر شدند؟

چگونه جامعه ای بودند؟

دولت در زمان آنها چگونه بود؟

وضعیت شهر نشینی چگونه بود؟

ﺷﻬﺮ ﻫﺎی ﺳﻮق اﻟﺠﻴﺸﻲ

شارمادی

ابنیه و شهرها

ﻫﮕﻤﺘﺎﻧﻪ

وﻗﺎﻳﻊ ﻣﻬﻢ

هخامنشیان چه کسانی بودند؟

هخامنشیان کجا مستقر شدند و قلمروشان کجا بود؟

کشورهای تحت تسلط هخامنشیان کدام بودند؟

هخامنشیان چگونه جامعه ای بودند؟

شرایط اقتصادی هخامنشیان چگونه بود؟

ﺑﺮﺧﻲ از اﻗﺪاﻣﺎت اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻴﺎن

دین هخامنشیان چگونه بود؟

تقسیمات کشوری هخامنشیان چگونه بود؟

شار در دوران هخامنشی، بالندگی مفهوم( قرن ۷ تا ۴ قبل از میلاد)

وضعیت شهر و شهر نشینی چگونه بود؟

ابنیه و شهرها

ﭘﺎﺳﺎرﮔﺎد

ﭘﺎرﺳﻪ (ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﻴﺪ)

شهر نشینی و شهر سازی قبل از اسلام

ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﻴﺪ

ﺷﻮش

وﻗﺎﻳﻊ ﻣﻬﻢ

سلوکیان از کجا و چگونه آمدند؟

سیستم سیاسی سلوکیان چگونه بود؟

سیستم اقتصادی سلوکیان چگونه بود؟

وضعیت زمین و عوارض وارد بر آن در سلوکیان

ابنیه ها و شهر ها

ﻛﺘﺎﺑﺸﻨﺎﺳﻲ