بررسی تجارت الکترونیک در حقوق بین‌الملل

چکیده

تحول اقتصادی و توسعه در ایران  ، اکنون با گام نهادن به فضای اقتصادی رو به رشد  با اعمال اصلاحاتی در ساختار اقتصادی کشور، رونق و تحرک لازم را ، در این زمینه ، به عمل می آورد. در این مسیر، آنچه حائز اهمیت فراوانی است ، سیاست بازنگری در ، و مقررات رایج در ایران است اصلاح در قانون جذب حمایت از سرمایه گذاری خارجی و تصویب قانون تجارت الکترونیکی نمونه های بارز این تحول در نظام حقوقی ایران به شمار می آید.

در این مقاله تلاش میشود، علاوه بر توضیح مختصر در مورد تجارت الکترونیکی در مقدمه، در بخشهای اول و دوم تجارت الکترونیکی در این پهنه فعالیت اقتصادی را مورد بررسی اجمالی قرار داده و مشکلات حقوقی و قضایی آن را بیان  نماید . بررسی تجارت الکترونیک در حقوق بین‌الملل

مقدمه

« حقوق » از این نظر اجتماعی ترین عرصه های زندگی فعالیت های اجتماعی است که به طور عمیقی با همه اشکال فعالیتهای، سیاسی و اقتصادی آمیخته است . حقوق همواره با تغییر و تحول نظام های گوناگون در جامعه در حال تعامل و تبادل است و راز بقاء و استمرار قواعد حقوقی در تطبیق آن با شرایط و مقتضیات نوین است . بررسی تجارت الکترونیک در حقوق بین‌الملل

جوامع در حال رشد و توسعه با یافتن سازو کارهای اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی به دنبال تکامل و ترقی هستند، از این رو دگرگونی در این نوع جوانع ، همواره هم به عنوان « آسیب » و هم به عنوان « فرصت » مطرح می شود.

« آسیب » از این رو که دگرگونی های اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی ، نظم موجود را تهدید می کند و جامعه را با خطر فروپاشی اجتماعی مواجهه می سازد . « فرصت » به خاطر اینکه جامعه را به سوی تکامل و پیشرفت پیش می برد و عناصر قدیمی را باز سازی می کند . نقش قانون و حقوق در جامعه در حال توسعه و پیشرفت، حفظ انسجام اجتماعی است .

انسجام اجتماعی ای  که در اثر درگرگونی  و تغییر در جامعه در معرض فروپاشی است، قواعد حقوقی و قوانین تلاش می کنند این دگرگونی ها را به سوی ثبات  و تحکیم انسجام اجتماعی رهنمون سازند.

ضمن آنکه مانعی برای سیر پیشرفت و توسعه جامعه ایجاد نکند و خود به عنوان عاملی برای تضمین و تثبیت حقوقی برای رشد و توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی عمل نماید .

از میان موضوعات مختلف حقوقی ، که به ویژه با مقوله توسعه و رشد اقتصادی جامعه سروکار بیشتری دارند ، موضوع تجارت الکترونیکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است .

امروزه موضوع « تجارت الکترونیکی » یکی از شیوه های متداول و رایج معاملات و مبادلات در سطح جهانی است، در عصر حاضر که به عصر « جهانی شدن » مصطلح گشته است، ابزارهای  تجاری نیز جهانی شده اند و بدون تردید « تجارت آزاد » و « تجارت الکترونیکی » از ویژه های بارز « جهانی شدن » به شمار می آیند. بررسی تجارت الکترونیک در حقوق بین‌الملل

از این رو تدوین قوانین و مقررات متناسب  با تحولات اقتصادی ، ضامن رشد و توسعه اقتصادی کشور محسوب می گردد.

قبل از طرح بحث درباره تجارت الکترونیکی شایسته است نگاهی به تعریف ارائه شده توسط کمسیون اروپائی در یال ۱۹۹۷ بیاندازیم .

این تعریف با همه نارسائی ها و اشکالات احتمالی، یکی از بهترین تعاریف ارائه شده درباره  « تجارت الکترونیکی » است .

اکنون با توجه به تعریف « تجارت الکترونیکی » ، به انواع تجارت الکترونیکی می پردازیم :

در واقع تجارت الکترونیک فرآیند خرید وفروش محصولات وخدمات بر روی شبکه اینترنت می باشد ومی توان آن را به چند گروه: تجارت بین بنگاه ومصرف کننده یا مشتری (B2C)، تجارت بین بنگاه و بنگاه (B2B) و تجارت بین مصرف کننده ومصرف کننده (C2C) تقسیم نمود، که دراین میان فعالیت های تجاری عمدتاً درچارچوب نوع اول و دوم ( B2B  و B2C ) متمرکز گردیده اند . هرچند درآینده فعالیت های تجاری B2A و C2A نیز قابل پیش بینی می باشند که درادامه این بحث مختصرا به معرفی هریک از آن میپردازیم.

 B2B (BUSINESS TO BUSINESS)   – در این سرویس طرفین معامله، شرکتها هستند، نمونه ای از این نوع تجارت, عملکرد شرکتی است که از یک شبکه برای انجام سفارش به تولیدکنندگان, دریافت پیش فاکتور و فاکتور خرید و همچنین پرداخت هزینه ها استفاده می کند. بررسی تجارت الکترونیک در حقوق بین‌الملل

به عنوان مثال،  تعامل بین دومجموعه تولید کنندگان خودرو و قطعه سازان باعث کاهش هزینه ها، بهبود کیفیت و افزایش سرعت تولید خودرو میگردد.

B2C CONSUMER)     – ( BUSINESS TOدر این سرویس شرکتها با مشتریان در ارتباط هستند، بیشترین سهم درانجام تجارت الکترونیکی ازاین  نوع خرید و فروش مى باشد. تجارت بین فروشنده و خریدار که در حال حاضر جزو متداول ترین عملکردها در حیطه تجارت الکترونیکی بر روی اینترنت مى باشد از این نوع محسوب می شود.

در B2C  تجارت الکترونیکی بین بنگاه ومشتری بسیار متداول است . درحال حاضر ده گروه اول خدمات وکالاهائی که از طریق اینترنت زمینه فروش آنها فراهم می شود  وبراساس  B2C  انجام می پذیرندعبارتند از : سخت افزار، امور مسافرت ، جهانگردی ، کتاب ، موسیقی ، ارسال هدیه وگل وموادغذایی و نوشیدنی ، جواهرات ، کالاهای ورزشی والکترونیکی ، که برخی از آنها نیز درلیست کالاهای صادراتی کشورمان قرار دارند.

C2C -(Consumer To Consumer)  طرفین معامله، افراد هستند. سرویس گیرنده، فردی است که جنس یا کالایی را از شخص دیگر خریــــداری می کند. فعالیتهای آژانس های هواپیمایی ،راه آهن و یا هر گونه خدمات دﻴﮔﺭى از این نوع، را می توان در زمره ّ اینگونه معاملات بحساب آورد . انجام مزایده و مناقصه کالاها از طریق اینترنت، در این گروه از تجارت الکترونیکی قرار مى کیرند.

BUSINESS TO ADMINISTRATION) B2A) – انواع معاملات تجاری مابین شرکتها و سازمانهای دولتی، پرداخت عوارض ومالیاتها نمونه هائی از انواع فعالیت های B2A را تشکیل می دهند.

(Consumer To Administration) C2A – این نوع ارتباط، حیطه هایی همچون جمع آوری کمک های مردمی , پرداخت مالیات بردرآمد و هرگونه امور تجاری دیگری که بین دولت و مردم ایجاد شود را در بر می گیرد و قابل  گسترش خواهد بود . به طور مثال این مرحله در کشور فرانسه آغاز شده و مردم مى توانند مالیاتهاى خود را بر روى اینترنت اعلام کنند و یا کمک هاى خود را از این طریق واریز نما یند. بررسی تجارت الکترونیک در حقوق بین‌الملل