بررسی میزان افسردگی دانش آموزان

بررسی میزان افسردگی دانش آموزان دختر و پسر مدارس شبانه روزی

 «افسردگی متداولترین نوع اختلالات روانی است . بیش از ۵۰ درصد از کل بیماران که دچار مشکلات روانی هستند افسرده اند . حداقل ۵ درصد مردان و ۹ زنان درطول عمرشان افسردگی را تجربه می کنند . این بیماری اختصاص به طبقه معین اجتماع و یاکشور بخصوصی ندارد . علائم ناراحت کننده آن را میان فقیر ، ثروتمند ، دانشمند ، بیسواد ، زن ومرد در هر گوشه عالم می توان یافت . هیچ انسانی نیست که از افسردگی ، اضطراب . نگرانی و یأس و اندوه در امان باشد . هر فردی در طول عمر خود طعم تلخ محوریت ، یأس ناامیدی اندوه و سرخوردگی را خواهید چشید .

خود افسرده خسته ، مضطرب . درمانده و مأیوس است و توان و قدرت آن را ندارد که یا کوچکتر سختی و ناملایمی  مقابله کند .

فشارها واسترس هایی که در زندگی بشر بوجود می آید افسردگی را تشدید می کند و فرد یک حالت گوشه گیری ، انزوا و ناکامی به خود می گیرد حتی گاهی هم دست به خودکشی می زند . علائم بیماران افسرده بصورت خستگی و کوفتگی ، تغییر در اشتها ، اختلال در خواب ، اختلال در گوارش ، تغییر وزن ، تنگی تنفس ، سردرد و سرگیجه دیده می شود ». اخوت  (۱۳۶۲)

      توجه به مسائل و مشکلات روانی ، عاطفی دانش آموزان در مدارس از اهمیت ویژه ای برخوردار است . شناخت خصوصیات عاطفی و روانی دانش آموزان در جهت رشد آنها کمک می کند و میزان موفقیت آنها را افزایش می‎دهد.

این تحقیق و پژوهش جهت شناخت دانش آموزان افسرده در مداس راهنمایی منطقه سرآسیاب ملارد می باشد و میزان افسردگی دانش آموزان مدرسه راهنمایی پسرانه قائم آل محمد و مدرسه راهنمایی دخترانه فضیلت را مورد بررسی قرار می دهد .

بیان مسئله :

      افسردگی از عوامل زیادی ناشی می گردد . وراثت . تجارب خانوادگی بخصوص داشتن پدر و مادر افسرده ، از دست دادن یکی از والدین مخصوصاً مادر در اوائل زندگی ، محرومیت از علاقه و محبت والدین ، حوادث ناراحت کننده و منفی در زندگی ، نداشتن روابط اجتماعی نزدیک با افراد قابل اعتماد و بالاخره نداشتن یا از دست دادن حس احترام و اعتماد به خود از مهمترین عوامل ایجاد افسردگی می باشند . محیط اجتماعی هم از علل بروز افسردگی است و عواملی مانند روابط بین افراد و عدم امکانات تحصیل می تواند در ایجاد افسردگی مؤثر باشد .

انتقال از یک محیط اجتماعی باز و آزاد به محیط محدود و بسته مدرسه، جدا شدن از کانون گرم و صمیمی خانواده ، زندگی در یک محیط قانونی و رسمی، گذراندن اوقات فراغت بصورت منفعل درمحیط مدرسه و تغییر مقطع ابتدایی به راهنمایی که خود یک نوع عامل استرس می باشد و مسائل دیگری که می تواند مشکلات روحی وروانی برای نوجوانان دختر و پسر این مراکز ایجاد نماید . با توجه به این مشکلات تلاش می‎شود که میزان افسردگی دانش آموزان دختر و پسر مراکز راهنمایی منطقه سرآسیاب ملارد ، با استفاده از تست بک مشخص گردد و گامی مؤثر در جهت پیشگیری از افسردگی نوجوانان محصل برداشته شود .

اهمیت و ضرورت تحقیق :

      «افسردگی از جمله اختلالی است که ممکن است بیشتر مردم در طول دوره عمر آن را تجربه کنند و از طرفی هم افسردگی روی بیشتر کارکردهای فرد اثر می گذارد . یعنی انرژی فرد کاهش می یابد ، اختلال در خواب پیدا می کند ، از اجتماع می گریزد . مشغولیات ذهنی افزایش می یابد ، سطح عملکرد کاهش می‎یابد و بالاخره احساس بی کفایتی و حتی سرانجام هم تفکر خودکشی یا اقدام به خودکشی از جمله اثراتی است که افسردگی روی فرد افسرده می‎گذارد». پورافکاری (۱۳۶۹)

      پدیده افسردگی از مسائل پیچیده روانی دنیای امروز می باشد و بسیاری از خودکشی ها در جهان مخصوصاً در کشورهای پیشرفته ناشی از افسردگی است . اگر این بیماری با دوره بحران نوجوانی همراه شود عواقب وخیمی دارد . افسردگی میزان کارائی فرد را هم کاهش می دهد . و احتمالاً افت تحصیلی هم در افراد مبتلا به افسردگی زیاد است .

      برای کاستن از این اختلالات روحی ، روانی و رفتاری خصوصاً درنسل آینده ساز دنیای نو ، باید عوامل وعلل را شناخت و باتدبیر و کمک از اهل فن و متخصصان در جهت رفع و پیشگیری این بیماری گاهی مؤثر برداشته شود .

      این تحقیق به بررسی میزان افسردگی در محیط دانش آموزی راهنمایی می پردازد و میزان افسردگی در گروه دختران و پسران را بررسی می کند و نتایج این تحقیق برای کلیه نهادهایی که به نوعی با مدارس سروکار دارند از قبیل آموزش و پرورش ، هلال احمر ، سازمان بهزیستی و غیره مفید و موثر خواهد بود .

اهداف تحقیق :

      هدف از انجام این تحقیق این است که دانش آموزان دختر و پسر مدارس راهنمایی منطقه سرآسیاب ملارد مورد ارزیابی تست بک[۱] قرار بگیرند و درجات افسردگی هر جنس بطور جداگانه در ابعاد ۲۰ گانه تست مشخص شود.

      چون آگاه هستیم که افسردگی بسیار شایع است و از طرفی تعداد زیادی از افراد مبتلا به افسردگی شناخته نمی شوند و در مورد آنها تشخیص درستی داده نمی شود . از این رو خود مبتلا رنج فراوانی را تحمل می کند بدون آنکه خانواده ، مدرسه ، دوستان به آن آگاهی داشته باشد لذا اگر افرادی که دارای افسردگی می باشند شناخته شوند می توانیم با آگاه کردن مسئولان مدارس و معلمان تربیتی قدمی حتی ناچیز در حل مشکلات دانش آموزان برداریم .

با بررسی میزان افسردگی در دانش آموزان مدارس و مقایسه آنها با هم (دختر و پسر) می توان به نتایجی دست یافت .

1. وجود یا عدم وجودافسردگی در این دو گروه مورد مطالعه
2. میزان و حدود افسردگی هر یک از دانش آموزان (دختر و پسر) مورد مطالعه

فرضیات تحقیق :

1. در بین دانش آموزان مدارس راهنمایی افسردگی وجود دارد .
2. بین افسردگی دختران و پسران دانش آموز تفاوت معنی دار وجود دارد .

تعاریف عملیاتی :

افسردگی: میزان نمره ای که دانش آموزان در آزمون افسردگی بک بدست می‎آورند .

دانش آموزان : دانش آموزان مدارس

فصل دوم

• پیشینه و سوابق تحقیق و تعاریف
• S افسردگی
• S علائم افسردگی
• S انواع افسردگی
• S علل افسردگی
• S درمان افسردگی

تعاریف  :

افسردگی

          «بیماری افسردگی بیماری است که خصوصیت اول و عمده آن تغییر خلق است و شامل یک احساس غمگینی که از یک نوامیدی خفیف تا احساس یأس شدید ممکن است نوسان داشته باشد . این تغییر مشخص در رفتار . نگرش ، تفکر آراء و اعمال فیزیولوژیکی خود بوجود می آورد . افسردگی به عنوان یک نشانه در بسیاری از بیماریهای روانی و جسمی ممکن است وجود داشته باشد و بخش فرعی یا ثانوی از تابلوی بالینی را تشکیل دهد . همچنین افسردگی می توان یک احساس طبیعی باشد که مشخصه حالت ماتم و سوگواری است .

افسردگی در بیماران افسرده روی کل ارگانیسم اثر می گذارد و تمام حوزه زندگی یک فرد را تحت تآثیر قرار می دهد . خصوصیت اصلی ومرکزی حالات افسردگی ، کاهش عمیق میل به فعالیتهای لذت بخش روزمره مثل معاشرت ، تفریح ، ورزش و غذالت بطور کلی شدت افسردگی به تعداد علائم و درجه نفوذ آنها دارد.

در خفیفترین حالت ممکن است فقط معدودی از علائم اساسی وجود داشته باشد . مهمترین علامت افسردگی همین ناتوانی در کسب لذت از چیزهایی است که قبلاً برای او لذت بخش بوده است . غذا برای شخص بی طعم ، فعالیت جنسی بدون لذت ، شغل خسته کننده و معاشرتهای پرمعنی پوچ و بی معنی می گردد . پورافکاری (۱۳۶۹)

غمگینی یکی از خصوصیت افسردگی است احساس درماندگی ، کاهش اعتماد به نفس از مهمترین علائم افسردگی هستند .

 یکی از عواملی که باعث پنهان ماندن و عدم تشخیص افسردگی می شود در آمیختن آن باغمگین معمولی است . در زندگی هر فرد موقعیتهایی پدید می آید که خواه ناخواه او را غمگین می سازد اما این حالت با آشفتگی واقعی روانی همراه نیست برعکس افسردگی حالتی است که برکیفیت خلق شخص تأثیر عمیق گذاشته و نحوه ادراک او را از خویش و از محیط خود دگرگون می سازد .

مثلاً یک تغییر مهم در زندگی ، خوب یا بد ، ارتقاء ، طلاق ، مرگ اقوام نزدیک ، ترک خانه در دوره بلوغ ، بازنشستگی ، بیماری جسمی ، گرفتاری مادی ، ازدواج ، بچه دار شدن و غیره وقتی واکنش به این اتفاقات فوری و مناسب بوده افسردگی حاد پیدا شود .

تشخیص آن مشکل نخواهد بود . اما وقتی به کندی رشد کرده و ماهها و سالها طول کشید ارتباط دادن عدم تحرک ، بی خوابی ، خستگی بیزاری از مردم و عدم واکنش به همدیگر احتمالاً مشکل ، لذا تشخیص افسردگی دشوارتر است . مطالعات ثابت کرده است که اگر کسی در دوران رشد مصیبت غم بزرگی مثل مرگ یکی از والدین یا فرد مهمی از خانواده دیده باشد نسبت به افسردگی حساسیت بیشتری داده ». بررسی میزان افسردگی دانش آموزان

علائم افسردگی :

          «علائم عمده بیماران مبتلا به افسردگی روحی است . احساس بی ارزشی ، پریشانی عقاید ، خودآزاری ، شکایت از دردها اختلال تنفس ، اختلال گوارشی ، سردرد ناراحتی های جسمانی ازعلائم این بیماری است .

سایر علامات مشخص افسردگی عبارتند از : بی اشتهایی و کاهش وزن ، بی خوابی ، ترس و نگرانی سحرخیزی ، کاهش انرژی ، خستگی و خستگی پذیری ، عدم توجه به کارهای روزمره ، بی علاقگی به فعالیتهای جنسی ، احساس گناه افکار مربوط به خودکشی و خودآزاری و خلاصه این که خود افسرده اظهار می‎دارد که در مغز من اشکالاتی وجود دارد زیرا اظهار می کنند که می ترسند عقلشان را از دست بدهند یا کنترل بر احساسات خود نداشته باشند . برای این که بیماری را افسرده بنامیم لازم است دارای دو شرط زیر باشد :

اول : اینکه مدت بیماری برای حداقل یک ماه متمادی یا بیشتر باشد ».

دوم : اینکه این بیماری دارای تمام یا قسمت اعظم علائم و نشانه های زیر باشد.

الف ) گرفتگی دل ، غمگینی ، تشویش ، زود رنجی ، بدبینی ، ناامیدی .

ب ) بی اشتهایی شدید و کاهش وزن و یا پرخوری بی سابقه و افزایش وزن

ج ) بی خوابی یا پرخوابی بی سابقه

د ) ضعف و بی طاقتی و خستگی

هـ ) بی قراری و پا بی حالی و بی رمقی

و ) عدم قدرت در لذت بردن از زندگی و یا بی علاقگی

[1] – Beck

فهرست مطالب

فصل اول

مقدمه

بیان مسئله

اهمیت و ضرورت تحقیق

اهداف تحقیق

فرضیات تحقیق

تعاریف عملیاتی

فصل دوم

افسردگی

علائم افسردگی

انواع افسردگی

علل افسردگی

درمان افسردگی

پیشینه تحقیق

فصل سوم

روش تحقیق

روش گزینش نمونه

جامعه آماری و نمونه گیری

روش و ابزار جمع آوری اطلاعات

روش آماری

ابزار سنجش و مراحل تکامل آن

اعتبار و روایی

اجراء و نمره گذاری وتفسیر

فصل چهارم

یافته های تحقیق

فصل پنجم

تجزیه و تحلیل داده ها

فصل ششم

پیشنهادات و محدودیت ها

منابع

پیوست

جداول

جدول شماره ۱- نمرات افسردگی دانش آموزان پسر

جدول شماره ۲- نمرات افسردگی دانش آموزان دختر

جدول شماره ۳- توزیع فراوانی میزان افسردگی دانش آموزان پسر

جدول شماره ۴- توزیع فراوانی میزان افسردگی دانش آموزان دختر

جدول شماره ۵- نتایج تحقیق مربوط به دو گروه