فرآیند مدیریت ریسک در مدیریت پروژه

فرآیند مدیریت ریسک در مدیریت پروژه

چکیده : مدیریت پروژه وظیفه ای پیچیده است که پیچیدگی آن به بزرگی ابعاد کمی و کیفی پروژه دارد. پروژه ها در شرایط کنونی بازار و تجارت در هر لحظه از زمان در معرض مواجهه با بحران قرار دارند. محیط پروژه ها بسیار متغیر بوده و شرایط عدم قطعیت، بسیارند و این شرایط برای پروژه های بزرگتر مشکل تر نیز می گردد. بدون شک، مدیریت صحیح این ریسک ها، پیش نیاز تسهیل شرایط بحران پروژه ها می باشد و ضرورت دستیابی به علوم وابسته و گسترش این علوم، کاملاً آشکار است. این مقاله به فرآیند مدیریت ریسک پروژه پرداخته، اصول و چالش های مربوطه را تجزیه و تحلیل می نماید.

کلمات کلیدی : ریسک، مدیریت ریسک ، فاکتورهای کلیدی فرآیند مدیریت ریسک پروژه.

مقدمه

ریسک ها در جهان پرتلاش، وجود دارند و هنگامی که ما فعالیتهای مان را سرعت می بخشیم ، یا بیشتر از حد موجود می‌خواهیم انجام دهیم ظاهر می‌شوند. کسب منافع زیاد و انجام برخی فعالیت های  احساسی و پرهیجان در زمینه های مختلف اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی ممکن است ما را چنان دچار غفلت نماید که نتوانیم از خطراتی که مارا تهدید می نمایند آگاهی یابیم. افزایش روزافزون فعالیت های تولیدی همچون بهره‌برداری از منابع ظبیعی ، می‌تواند در نهایت به تهدیدهایی جدی نسبت به منافع عمومی مبدل شوند.

در زندگی اجتماعی افراد اغلب در رفاقت با دیگران دست به خطرپذیری می‌زنند. انسان ها نه تنها برای نیازهای اساسی و زنده ماندن بلکه به منظور ارضاء کنجکاوی‌ها و اکتشاف برخی حقایق، دست به ریسک های بزرگی می‌زنند.

نمونه چند صفحه از پایا نامه فرآیند مدیریت ریسک در مدیریت پروژه

خطرپذیری امری ضروری است که در عرصه زندگی بنا به دلایلی به آن نیاز پیدا می‌شود. این دلایل ممکن است اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و یا فرهنگی باشند. به همین دلیل تعجبی ندارد که حوزه‌های مختلفی از تئوری سازی و تحقیقات تجربی در رابطه با ریسک وجود دارند.

برای مثال، در زمینه‌های اقتصاد، بیمه، ایمنی، ترافیک، بهداشت و تصمیم‌گیری پزشکی، حفاظت صنعتی و سیاستگذاری های زیست محیطی می توان با حوزه های مختلف خطر پذیری روبرو شد.رشته‌های دانشگاهی که در این باره تحقیق می‌کنند عمدتا عبارتند از: آمار، مهندسی فنی، اقتصاد، روانشناسی و مردم شناسی فرهنگی.

در طول تاریخ مردان و زنان همواره مجبور بوده و هستند که دست به ریسک پذیری بزنند. ریسک ها جزء لاینفک زندگی روزمره بوده‌اند، ولی در زمان های اخیر، به نظر می‌رسد که جامعه مدرن به نحو چشمگیری به مسئله ریسک توجه نشان می‌دهد. فرآیند مدیریت ریسک در مدیریت پروژه

لایب[1]⁽¹⁾ تلاش کرده است ظهور «جامعه ریسک» را تبیین کند. او می‌گوید:

جهان نسبت به گذشته بیشتر تحت کنترل و دستکاری انسان قرار گرفته و در نتیجه، اثرات منفی فعالیت های فن آورانه به طور بارزی عیان گشته است. به دلیل عدم مطالعات کافی در زمینه این اثرات، تصویر روشنی از وضعیت فرآیندهای حرفه ای طبیعت نداریم.

تغییرات سریع فن‌آوری و تحولات اجتماعی باعث تضعیف قابلیت پیش بینی پذیری زندگی شده‌اند. پیچیدگی اجتماعی و انفجار اطلاعات باعث ایجاد ابهامات و سردرگمی‌های شدیدی شده و فردگرایی، کنترل اجتماعی را تضعیف کرده‌ است. با توجه به تمام اینها در مقابل افزایش ثروت و مادیات تمایل به کسب امنیت بیشتر نیز افزایش یافته است.

لایب می‌افزاید: انسان مدرن دیگر معتقد نیست که ریسک های بزرگ در سرنوشت یا تقدیر او اثرگذار می‌باشند، بلکه از نظر وی ریسک پدیده‌ای قابل بررسی و مدیریت ریسک وظیفه اصلی کسانی است که به استقبال آن می‌روند.سوالات تحقیقی و سیاست گذاری‌های مختلفی در زمینه «ارزیابی ریسک»، «تصمیم‌گیری برای پذیرش ریسک» و «کنترل ریسک» انجام شده است.

برای روانشناسان اینکه چگونه افراد با خطرات شخصی خود روبرو می‌شوند، مورد توجه بوده است. از نظر آنها، ارزیابی ریسک، پذیرش و کنترل آن همگی به هم مربوط اند. ولی اینکه یک اجتماع بزرگتر چگونه با خطرات جمعی و عمومی روبرو می‌شود، امری کاملا متفاوت است. در این زمینه، نیاز به عواملی چون تحلیل و ارزیابی کارشناسی، ارزیابی و تصمیم‌گیری اجتماعی- سیاسی و همچنین کنترل سازمان یافته ریسک داریم. این سه فعالیت اساسی می‌توانند به وسیله گروههای مختلفی که دانش، ارزشها، قدرت تصمیم و توانایی‌های کنترل متفاوتی در خصوص ریسک دارند اجرا شوند.

انسان مدرن دیگر معتقد نیست که ریسک های بزرگ در سرنوشت یا تقدیر او اثرگذار می‌باشند، بلکه از نظر وی ریسک پدیده‌ای قابل بررسی و مدیریت ریسک وظیفه اصلی کسانی است که به استقبال آن می‌روند

 اهمیت موضوع

مدیر ریسک به دلایل زیر در مورد خسارات مالی بالقوه نیروی انسانی (کارکنان) نگران بوده و به آنها می‌پردازد:

برای جذب و حفظ کارکنان با صلاحیت بالا

برای ارتقای روحیه و بهره‌وری کارکنان

برای برخورداری از مزایای خاص مالیاتی طرحهای مزایای کارکنان

برای بهبود رفاه کارکنان ایجاد تصویری از شرکت که معرف مراقبت شرکت از کارکنان می‌باشد برای اطمینان حاصل کردن از تطبیق با قوانین موضوعه مرتبط با برنامه‌های کارکنان  برای جلوگیری از آنچه بسیاری از شرکتها آن را به عنوان توسعه  طرحهای بیمه اجتماعی تلقی می‌کند.

پرسش های تحقیق

۱- میزان خطر در یک عمل یا وضعیت چقدر است؟

۲- آیا این عمل بیش از حد خطر آفرین نیست؟

۳- چقدر می‌توان از میزان خطرناک بودن آن کاست؟

پاسخ به این سوالات مستلزم مفهوم سازی و روش شناسی برای آن‌ها است تا بتوان به موارد زیر دست یافت:

۱- تحلیل و برآورد ریسک

۲- ارزیابی و تصمیم‌گیری درخصوص پذیرش یا عدم پذیریش ریسک

۳- کنترل موثر ریسک و مدیریت ایمنی عمومی

ولی طراحی و به کارگیری مفاهیم و روش‌های مناسب کار آسانی نیست، چرا که تنوع انواع ریسک‌ها بسیار است و همچنین گروه‌ها و طرف‌هایی که درگیر آن‌ها هستند، مختلف‌اند.

به این ترتیب، نیاز به طبقه‌بندی ریسک‌ها به منظور تنظیم مفاهیم، روش‌ها و دستورالعمل‌های ارزیابی، تصمیم‌گیری و کنترل کاملا محسوس است.

در اغلب موارد، ریسک عنصر ایستای یک فعالیت یا یک وضعیت نیست. در صورتی که ریسک به صورت یک عنصر ایستا در فعالیت مزبور باشد، به سادگی قابل اندازه‌گیری و تصمیم‌گیری خواهد بود. حال آن که در اغلب مسائلی که ما در زندگی واقعی با آن‌ها روبه‌رو هستیم، ریسک حاصل کارکرد عوامل بسیاری از جمله عوامل تکنیکی، فیزیکی، رفتاری، سازمانی واجتماعی است. تعدد این عوامل باعث می‌شود که ریسک بیشتر به صورت یک معضل پیچیده ظاهر گردد نه چیزی که بتوان به آسانی با یک حرکت به آن اشاره کرد.

فرآیند مدیریت ریسک در مدیریت پروژه

بنابراین، ابزارهای مفهومی و روش‌های ارزیابی، تصمیم‌گیری و کنترل باید توام با روش‌های مناسب برای استفاده از این ابزارها و روش‌ها در وضعیت‌های چند مرحله‌ای یا وضعیت‌هایی که طرف‌های مختلفی درگیر هستند، درنظر گرفته شوند.

قبل از این که به یک تقسیم‌بندی چند سطحی از انواع ریسک پرداخته شود ابتدا برخی تفاوت‌ها میان تعاریفی رسمی. نظری از یک سوء و ابعاد شناختی تجربی ریسک از سوی دیگر اشاره می‌شود. پس از آن، رهیافتی درباره ریسک‌های سطح پایین و ساده، در مرحله بعد، به رهیافتی درخصوص ریسک‌های سطح بالا و پیچیده که برای بخش‌های عمده‌ای از سازمان حائز اهمیت هستند، بیان می‌شود. مفاهیم، روش‌ها و استراتژی‌هایی چند نیز مطرح شده‌اند که می‌توانند به محققان و سیاست‌گذاران در فهم بهتر چگونگی ایجاد ریسک و ارزیابی نظام‌مند فعالیت‌ها و وضعیت‌های ریسکی و تصمیم‌گیری مناسب و در نهایت طراحی و اجرای سیاست‌های مناسب برای کنترل ریسک کمک کنند.

[1] Libe

فهرست مطالب

۱-1مقدمه

۱-۲ اهمیت موضوع

۱-۳ پرسش های تحقیق

فصل دوم: ادبیات تحقیق

۲-۱ ریسک

۲-۲ مدیریت ریسک

۲-۳ تعاریف و ابعاد ریسک

۲-۴ سطوح جمعی ریسک

۲-۵ شکل‌گیری ریسک و مدیریت آن به عنوان یک فرآیند

۲-۶ مشخصه‌های ریسک

۲-۷ تصمیم‌گیری درباره پذیرش ریسک

۲-۸ طرح تصمیم‌گیری ترتیبی

۲-۹ ریسک‌های جمعی سطح بالا (دغدغه‌های عام)

۲-۱۰ جایگاه مدیریت ریسک

۲-۱۱ تکامل مدیریت ریسک

۲-۱۲ روش‌های اداره ریسک

۲-۱۳ فرایند مدیریت ریسک

۲-۱۳-۱ گام اول: شناسایی خطر(یا ریسک)

۲-۱۳-۲  گام دوم: اندازه گیری ریسک

۲-۱۳-۳  گام سوم: ارزیابی ریسک

۲-۱۳-۴ گام چهارم: کنترل ریسک

۲-۱۴ تامین مالی ریسک

۲-۱۵ اداره امور و مدیریت ریسک

۲-۱۶ مدیریت ریسک و خرید بیمه فرآیند مدیریت ریسک در مدیریت پروژه

فصل سوم: روش انجام تحقیق

۳-۱ مبانی تحلیل ریسک

۳-۲ مفاهیم احتمال

۳-۳ قانون اعداد بزرگ

۳-۴ توزیع های احتمال

۳-۵ توزیع دوجمله‌ای

۳-۶ توزیع پواسون

۳-۷ توزیع نرمال

۳-۸ سایر توزیع های مفید

۳-۹ استفاده از احتمالات ذهنی

۳-۱۰ داده های داخلی و خارجی

۳-۱۱ توزیع مثلثی

۳-۱۲ احتمالات پسین

۳-۱۳ پیش بینی

۳-۱۴ روند و عوامل پیش بینی

۳-۱۵ نظریه تصمیم‌گیری

۳-۱۶ درخت تصمیم‌گیری

۳-۱۷ شبیه سازی مونت کارلو

۳-18ارزش در معرض خطر(VAT)

۳-۱۹ کلیات ساختار مدیریت ریسک

نتیجه گیری

منابع و مأخذ